فهم تکامل نظریه های روابط بین الملل
معرفی مختصر کتاب:
Book: Progress in International Relations Theory:
Appraising the Field
by Colin Elman, Miriam Fendius Elman, (Paperback -
استفاده یا عدم استفاده از فلسفه در سایر رشته های علوم اجتماعی همیشه مورد چالش بین پوزیتیویست ها و پست پوزیتیویست ها بوده است . پوزیتیویست ها با ارجحیت دادن ابژه(عین) بر سوبژه (ذهن) معتقد به نوعی عینیت گرایی در علم هستند. دیدگاههای عقلگرایان در روابط بین الملل (رئالیست ها و لیبرالیست ها ) در این مجموعه جای می گیرد. در مقابل پست پوزیتیویست ها با تاکید بر نوعی ذهن گرایی به ارجحیت سوبژه بر ابژه معتقدند ، وبدین ترتیب بر وارد کردن مسائل فلسفی در حوزه مورد مطالعه خود تاکید می ورزند. دیدگاههای پست پوزیتیویستی در روابط بین الملل (پست مدرن ها، نظریه انتقادی، نظریات فمنیستی و... ) نیز ازاین قاعده مستثنی نیستند. کتاب مذکور که با مقدمه کنت والتز است سعی بر آن دارد تا با استفاده از دیدگاه و متدولوژی ایمره لاکاتوش به تحلیل تکامل نظری و عملی روابط ین الملل بپردازد و در این رابطه بیشتر به کتاب " انتقاد گرایی و پیشرفت دانش" لاکاتوش (1970) ارجاع می دهد.نکته مهم مورد توجه لاکاتوش این است که مرز بين علم و علم کاذب را متد آن مشخص مي کند و نه صرفاً آنچه تئوري آن مي گويد.
لاکاتوش برای مقابله با نقد تاريخی کوهن بر آرای پوير در باب اهميت ابطال پذيری ، "ابطال پذيری سادهشده متدولوژیک" را ارائه داد . مطابق نظر لاکاتوش بجای يک نظريه، مجموعهای از نظريهها، مورد بررسی و داوری قرار میگيرد. تئوری ها هسته مقاوم(hard core) يک برنامه پژوهشی را تشکيل میدهند و فرضيههای کمکی و شرايط کاربرد آن، در حکم کمربند ايمنی آن هستند ونخست نتايج منفی آزمايش مورد توجه قرار میگيرد. در اين دیدگاه، تئوریِ نخست T1 تنها با مشاهده ابطال نمیشود، بلکه فقط به نفع نظريه T2 کنار میرود که بری از خطاهای T1 است و علاوه بر آن عنصر نوينی را بيان و پيشبينی می کند که در جريان آن دستکم بخشی از خود را حفظ میکند. اين چنين تعويض نظريهها در چهارچوب برنامه پژوهشی نمايشگر "انتقال صعودی مسائل" و جز آن بيانگر "انتقال نزولی مسائل" است .
ویراستاران یکی از اهداف کتاب مذکور را اثبات این قضیه می دانند که متدولوژی لاکاتوش خواسته یا ناخواسته نقش مهمی در فهم تکامل نظریه های روابط بین الملل ایفا نموده است. آنها استاندارد لاکاتوش را (Organizing device ) می نامند.
هدف دیگر این کتاب که به نظر آنها عام نیز می باشد ، ترویج بحث ماهیت تغییر درعلوم اجتماعی در کل و در روابط بین الملل به طور خاص است. البته تاکید می کنند که پافشاری شان بر متدولوژی لاکاتوش به معنای قبول آن به عنوان تنها راه ممکن نیست ، بلکه استفاده از آن ما را در تحلیل و فهم بهتر تکامل نظریات روابط بین الملل کمک می کند. آنها در پاسخ به این سوال که چرا لاکاتوش؟ دلایل زیر را طرح می کنند:
1- کثرت گرایی و تساهل مندرج در دیدگاه لاکاتوش برای دیدگاه های متعدد در روابط بین الملل مفید است.
2- متدولوژی لاکاتوش دیدگاه های متعدد روابط بین الملل را در یک هسته مرکزی گرد هم جمع می کند.
3- بر طبق دیدگاه لاکاتوش برخی مفروضه های عمومیت یافته در تئوری های مختلف در یک علم در نهایت می تواند ما را به یک متا تئوری در آن علم برساند.
در ادامه در این کتاب که شامل مجموعه مقالاتی از اساتید مطرح در روابط بین الملل ازجمله رابرت کوهن، جک لوی، اندرو موراوسیک، استفان واکر، رابرت جرویس، جک اسنایدر، دیوید دسلر، جان واسکوئز و ... است ، سعی شده تا بر اساس متدولوژی لاکاتوش به یک برنامه پژوهشی علمی برای رشته روابط بین الملل دست پیدا کنند.

